Op papier is de Europese crowdfundingmarkt sinds de invoering van de ECSP-verordening (European Crowdfunding Service Providers Regulation) in 2023 een stuk veiliger en overzichtelijker geworden.

Eén vergunningstelsel, verplichte risicodocumenten en strengere toetsen voor particuliere beleggers moesten het speelveld schoner en transparanter maken. Maar is crowdfunding drie jaar na invoering ook aantoonbaar minder risicovol geworden voor beleggers?

Sinds 10 november 2023 geldt de ECSP-verordening volledig voor crowdfundingplatformen in de Europese Unie. De regels vervangen versnipperde nationale regimes door één geharmoniseerd kader voor zowel lending- als equity-crowdfunding. Doel is onder meer het versterken van beleggersbescherming en het vergemakkelijken van grensoverschrijdend investeren.

Meer informatie, meer drempels

Onder ECSP moeten platforms voor elk project een gestandaardiseerd informatiedocument publiceren: de Key Investment Information Sheet (KIIS). Dit document bevat onder meer projectinformatie, risico’s, kosten en aannames en moet vooraf beschikbaar zijn voor beleggers. 

Voor niet-ervaren beleggers geldt daarnaast een verplichte kennis- en geschiktheidstoets. Die moet vaststellen of een belegger voldoende begrip heeft van de risico’s en of hij of zij een potentieel verlies kan dragen.

Ook is er een wettelijke bedenktijd van vier dagen waarin een belegger zonder opgave van reden kan terugtrekken.

Daarbovenop geldt een Europees vergunningstelsel. Crowdfundingplatformen mogen pas actief zijn na autorisatie door nationale toezichthouders, met ESMA als Europese coördinator van het register en toezichtkader.

Beleggers écht beter af?

Hoewel ECSP het regelgevend kader ingrijpend heeft gewijzigd, blijkt uit documentatie vanuit de EU en ESMA nog geen harde, kwantitatieve onderbouwing dat beleggers daardoor ook beter af zijn. Er is nog geen concreet bewijs dat verliezen voor beleggers zijn afgenomen, dat defaultpercentages structureel zijn gedaald of dat de rendementen zijn verbeterd. 

Ook een meetbare afname van fraudegevallen of projecten die falen wordt in de gepubliceerde rapporten niet statistisch onderbouwd. De documenten beschrijven vooral het nieuwe kader, niet de effectiviteit ervan in beleggersresultaten, stellen experts.

Daarnaast blijft ook een andere doelstelling van ECSP beperkt zichtbaar, namelijk de ontwikkeling van een echte grensoverschrijdende Europese crowdfundingmarkt. Hoewel de verordening dat juist moest faciliteren, opereren veel platforms in de praktijk nog steeds voornamelijk nationaal, mede door verschillen in marktomvang, distributie en toezichtpraktijk.

Tussenstand

ECSP heeft de Europese crowdfundingmarkt fundamenteel veranderd in juridische zin. Er is één vergunningstelsel gekomen, een gestandaardiseerd informatiedocument en strengere eisen voor niet-professionele beleggers.

Maar in termen van wat beleggers daar concreet van merken in rendement, risico of bescherming, is het beeld nog beperkt. 

Volgens de eerste monitoring- en implementatierapportages van toezichthouder ESMA bevindt de markt zich nog in een relatief vroege uitvoeringsfase van de ECSP-verordening. Daardoor zijn vergelijkbare en volledig geharmoniseerde cijfers over bijvoorbeeld rendementen, defaultpercentages en fraudegevallen nog beperkt beschikbaar en niet overal op dezelfde manier opgebouwd.

In de huidige rapportages ligt de nadruk daarom vooral op vergunningverlening, naleving en markstructuur, en nog minder op langetermijneffecten voor beleggers.

Dat maakt het op dit moment lastig om al harde conclusies te trekken over een structurele daling van risico’s in de praktijk.