Afgelopen maandagavond ben ik weer eens gaan kijken naar De Slag om Nederland, het tegendraadse VPRO-televisieprogramma, waar misstanden in de Nederlandse ruimtelijke ordening aan de kaak worden gesteld. Het idee erachter vind ik geweldig, de uitvoering daarvan vind ik zwaar teleurstellend. Nu ging het over de overcapaciteit in de winkelsector waarbij Multi dankbaar als kop van jut mocht dienen.

Laat ik voorop stellen dat ik blij ben dat de televisie aandacht schenkt – en ook meerdere afleveringen lang – aan de ruimtelijke ordening van Nederland en in het verlengde daarvan de vastgoedsector. De sector komt er toch al bekaaid af op de televisie. Zelfs de ontwikkelingen in de grote vastgoedfraudezaak rond het vroegere Bouwfonds zijn maar mondjesmaat in beeld geweest. Buiten de VPRO om zijn er geen omroepen die de vastgoedsector als hoofdonderwerp  nemen. Ik herinner me nog de indringende docu over de ‘strijd van Rudy Stroink’ die ook door de VPRO werd uitgezonden. Ja, de VARA zond vorig jaar de veel bekeken serie Overspel uit maar daar figureerde het vastgoed hooguit als decor voor de verwikkelingen.

De Slag om Nederland laat zien dat televisie een moeilijk medium is om ingewikkelde processen in korte tijd beeldend te illustreren. De aandacht van de kijker moet immers worden gevangen voordat hij wegzapt. De oplossing is een kop van jut te introduceren waar vervolgens het hele programma eromheen wordt gebouwd. Bij de eerste aflevering was dat KPMG die een leeg kantoorkolos achterliet en nu was het winkelontwikkelaar Multi die als de kop van jut  mocht fungeren. Als grote ontwikkelaar wordt Multi immers verantwoordelijk gehouden voor de realisatie van talloze nieuwe winkelcentra waar grote ketens het eenvormige winkelaanbod bepalen.

Zit Nederland wel hierop te wachten? De programmamakers zie je duidelijk hardop denken van niet. Ze komen bij Multi op visite en ceo Heino Vink legt geduldig uit hoe de strategie van Multi werkt. Vervolgens wordt Peter Trimp, de architect van het ‘inhouse’ bureau T+T Design van Multi de rest van het programma geconfronteerd met Nel de Jager, de winkelstraatmanager van de Amsterdamse Haarlemmerdijk, recentelijk verkozen tot leukste winkelstraat van NL, die niet nalaat te vertellen hoe afschuwelijk ze de winkelcentra van Multi vindt. Kijkers op de bank thuis zien nog iets anders: de fors gebouwde en goedmoedige Trimp tegenover de spitse en felle De Jager als metafoor voor het logge grootkapitaal versus de onmachtige burger. Precies het beeld dat de makers voor ogen hebben gehouden maar die toch afbreuk doet aan het informatiegehalte van het programma.

Net als bij KPMG hadden de makers meer partijen voor de microfoon moeten halen. Zo blijft de vastgoedbelegger steeds buiten beeld. Aan de belegger had gevraagd kunnen worden waarom zij de ‘monotone’ Multi-winkelcentra hebben aangekocht en of zij hierdoor niet meewerken een de overcapaciteit van het winkelaanbod en uniformisering van het winkellandschap. Ook de kleinere winkelbelegger had ondervraagd kunnen worden over hun motieven. Het toont opnieuw aan dat het niet voor iedereen duidelijk is welke partijen actief zijn in de vastgoedsector. Wellicht dat de sector dit in ieder geval de programmamakers kan uitleggen.

Rogier Hentenaar Hoofdredacteur Vastgoedjournaal